Barbara Polańska-Siła
Departament Polityki Rynku Pracy 
Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

EURES transgraniczny szansą stworzenia oryginalnego lokalnego rynku pracy 

W dniach 20-21 lutego 2003 r. w Nowym Targu odbyło się seminarium poświęcone "Udziałowi przygranicznych służb zatrudnienia
w tworzeniu partnerstw EURES T", zorganizowane przez Departament Polityki Rynku Pracy Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Spotkanie było częścią wspólnego projektu podjętego przez służby zatrudnienia Francji i Polski.
System EURES (EURopean Employment Services - Europejskich Służb Zatrudnienia) to międzynarodowa sieć pośrednictwa pracy podejmowanego przez kraje UE oraz Norwegii i Islandii - w obrębie Europejskiego Obszaru Gospodarczego, w ramach zadań krajowych publicznych służb zatrudnienia. Sieć EURES została powołana dla ułatwienia mieszkańcom Europejskiego Obszaru Gospodarczego podejmowania pracy poza krajem zamieszkania oraz wspomagania pracodawców w poszukiwaniu pracowników z terenu całego tego obszaru. EURES funkcjonuje w dwóch odmianach: międzynarodowej i transgranicznej.
EURES transgraniczny (EURES T) jest międzyregionalnym partnerstwem stworzonym w regionach przygranicznych, opierającym się na współpracy między służbami zatrudnienia, terytorialnie odpowiedzialnymi za regiony przygraniczne a partnerami społecznymi, występującymi w tych transgranicznych regionach zatrudnienia oraz innymi instytucjami związanymi z zatrudnieniem lub szkoleniami zawodowymi. Partnerstwo zawiązuje się w celu obsługi pracowników z regionów przygranicznych, podejmujących zatrudnienie po drugiej stronie granicy. Obecnie na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego funkcjonuje 21 partnerstw EURES T, w których pracuje 600 tys. pracowników transgranicznych. W samej Francji funkcjonuje 7 partnerstw EURES T, w których występuje 195 tys. pracowników transgranicznych, z czego 180 tys. mieszka we Francji a pracuje w krajach ościennych oraz 15 tys. mieszka w krajach sąsiadujących a pracuje we Francji. 
W związku z tym, że EURES T jest inicjatywą lokalną, celem spotkania było zapoznanie polskich służb zatrudnienia regionów przygranicznych polsko-słowackich, polsko-czeskich i polsko-niemieckich z tą tematyką.
W seminarium udział wzięli eksperci francuscy, przedstawiciele Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, Starosta Powiatu Nowy Targ, przedstawiciele przygranicznych wojewódzkich i powiatowych urzędów pracy i przedstawiciele służb zatrudnienia ze Słowacji i Czech.
Podczas seminarium eksperci francuscy omówili podstawy prawne i organizacyjne funkcjonowania EURES ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązań francuskich. Przedstawienie zasad tworzenia i funkcjonowania partnerstwa EURES T było cenną informacją dla zaproszonych gości. Jednym z ekspertów francuskich był doradca EURES w transgranicznym partnerstwie "P.E.D." (Pôle Européen de Développement - European Development Pole - EDP), który przedstawił praktyczne aspekty funkcjonowania EURES T. Dla przybliżenia tematu podam krótką informację na temat wyżej wymienionego partnerstwa.
Utworzone w 1993 r. z inicjatywy lokalnej partnerstwo EURES trans-graniczny "P.E.D" obejmuje swoim zakresem obszar pogranicza trzech państw: Francji, Luksemburga i Belgii. Misją tego partnerstwa jest informowanie na temat warunków życia i pracy, obieg informacji dotyczących ofert pracy i podań o pracę, transgraniczny dialog społeczny, wymiana informacji o ewolucji na rynku pracy i zarządzanie zatrudnieniem oraz rozwój oferty kształcenia zawodowego, ekonomicznego i społecznego. Partnerami są tu publiczne służby zatrudnienia z wszystkich trzech krajów - FOREM (Belgia), ANPE (Francja), ADEM (Luksemburg), partnerzy społeczni reprezentowani przez Międzyregionalny Związek Zawodowy "Trzech Granic" - IRS 3 granice (8 organizacji związkowych) oraz Trans-graniczne Stowarzyszenie Pracodawców - APAT (3 organizacje pracodawców) a także centra informacji i dokumentacji CRD EURES Lotaryngia (przeznaczone głównie dla doradców EURES: szkolenia, dokumentacja i inne) oraz CRD EURES Luksemburg (informacje ekonomiczne i socjalne). EURES T "P.E.D." obejmuje swoim zasięgiem powierzchnię 30,5 tys. km2 wraz z zamieszkującymi ten region 3 mln ludności. W obrębie tego partnerstwa występuje 85 tys. pracowników transgranicznych. Poniższa tablica obrazuje skalę przepływu pracowników transgranicznych:

Podczas seminarium poruszono również tematykę projektu wymiany pracowników na pograniczu polsko-słowackim oraz omówiono działania z zakresu tworzenia podstaw przyszłego EURES T na pograniczu polsko-słowacko-czeskim w regionie Cieszyna - projekt realizowany we współpracy ze słowackim Krajowym Urzędem Pracy oraz czeskim Ministerstwem Pracy i Spraw Socjalnych. Przedstawiciele wojewódzkich i powiatowych urzędów pracy z regionów przygranicznych polsko-słowackich, polsko-czeskich i polsko-niemieckich zaprezentowali działania z zakresu wymiany informacji, szkoleń i przepływu pracowników w tych regionach, celem wymiany doświadczeń. 
Po wejściu Polski do UE zaistnieje możliwość tworzenia nowych partnerstw EURES T. Fakt ten może nastąpić po przeprowadzeniu przez partnerów po obu stronach granicy szeregu badań dotyczących sytuacji społeczno-ekonomicznej regionu transgranicznego oraz sytuacji na transgranicznym rynku pracy. Dopiero po pozytywnej ocenie takich badań przez Komisję Europejską możliwe będzie stworzenie nowego partnerstwa EURES T. 
Dlatego też podczas przeprowadzonych w czasie trwania seminarium warsztatów, ustalono plan działania dla tego typu współpracy w realiach polskich. Obejmować on będzie badania i analizy wykonane na podstawie praktycznego przykładu tzw. "studium wykonalności", które jest przeprowadzane dla nowych EURES transgranicznych w UE. Na tej podstawie zostaną wyłonione polskie regiony przygraniczne, posiadające potencjał do stworzenia, funkcjonowania i rozwoju nowego partnerstwa EURES T po wejściu naszego kraju do UE. Pragnę podkreślić, że wymaga to inicjatywy lokalnej i tylko od partnerów na lokalnym rynku pracy zależy utworzenie takiej struktury.
Stworzenie efektywnie funkcjonującego partnerstwa EURES T przy finansowym wsparciu ze strony UE, z pewnością będzie szansą rozwoju regionu przygranicznego oraz korzystnie wpłynie na sytuację na tamtejszym lokalnym rynku pracy.